Tot wanneer mag je blijven rijden? Wanneer is het verstandig om te stoppen? En wat zegt de wetenschap eigenlijk?
In dit overzichtsartikel lees je het!
Online is veel informatie te vinden, maar die is vaak tegenstrijdig of erg zwart-wit. Terwijl de nieuwste wetenschappelijke inzichten juist laten zien dat bewegen tijdens de zwangerschap in de meeste gevallen gezond én wenselijk is. Tegelijkertijd vraagt paardrijden om een andere afweging dan bijvoorbeeld wandelen, zwemmen of fietsen. Niet omdat de beweging van het paard schadelijk zou zijn voor de baby, maar omdat paardrijden nu eenmaal een sport is waarbij een val mogelijk is.
Tijdens het meest recente congres van Stichting Zorgnetwerk voor Ruiters verzorgde gynaecoloog Friso Delemarre een inspirerende lezing over sporten tijdens de zwangerschap. Friso noemt zichzelf met een knipoog onze ‘huisgynaecoloog’, omdat hij de stichting al jaren ondersteunt bij de wetenschappelijke onderbouwing van artikelen en scholingen. Zijn boodschap sloot naadloos aan bij de huidige internationale inzichten: bewegen tijdens de zwangerschap is voor de meeste vrouwen gezond, maar iedere sport vraagt om een eigen afweging van de risico’s.
In deze blog bespreken we de meest recente inzichten over sporten tijdens de zwangerschap, krachttraining, trainen op hartslag en de specifieke aandachtspunten voor ruiters. Zo kun je samen met je zorgverlener een weloverwogen keuze maken die past bij jouw zwangerschap én jouw situatie.
Nog niet zo lang geleden kregen zwangere vrouwen regelmatig het advies om vooral rustig aan te doen. Inmiddels weten we uit wetenschappelijk onderzoek dat voldoende bewegen juist veel gezondheidsvoordelen heeft voor moeder én kind.
Internationale richtlijnen adviseren gezonde zwangere vrouwen om wekelijks minimaal 150 minuten matig intensief te bewegen, verdeeld over meerdere dagen. Daarnaast wordt geadviseerd om minimaal twee keer per week spierversterkende oefeningen te doen. Daarbij geldt een belangrijke boodschap: doe vooral activiteiten die je leuk vindt en die passen bij jouw situatie.
Regelmatig bewegen kan bijdragen aan:
Dat betekent natuurlijk niet dat iedere zwangerschap hetzelfde verloopt. Soms zijn er medische redenen waardoor sporten tijdelijk moet worden aangepast of zelfs afgeraden wordt. Heb je een zwangerschap met medische bijzonderheden, twijfel je over wat verantwoord is of ervaar je klachten? Bespreek dit dan altijd met je verloskundige, gynaecoloog of een andere betrokken zorgverlener.
Misschien sportte je vóór je zwangerschap meerdere keren per week, reed je wedstrijden of was je fanatiek in de sportschool. Dan kan het best wennen zijn dat je lichaam ineens anders reageert op inspanning.
Tijdens de zwangerschap verandert er veel. Je hart pompt meer bloed rond, je ademhaling past zich aan, je zwaartepunt verschuift en onder invloed van hormonen worden banden en gewrichten soepeler. Daardoor kun je merken dat je eerder buiten adem bent, sneller hersteltijd nodig hebt of bepaalde oefeningen minder prettig vindt.
Dat is heel normaal. Voor veel vrouwen verschuift het doel van sporten tijdens de zwangerschap. Waar het vóór de zwangerschap misschien draaide om prestaties, persoonlijke records of wedstrijden, ligt de nadruk nu op gezond blijven, fit blijven en je lichaam voorbereiden op de bevalling en het herstel daarna.
Juist voor ruiters is dat een waardevolle gedachte. Fit blijven betekent namelijk niet alleen dat je nu beter in je vel zit, maar ook dat je straks een betere uitgangspositie hebt om het paardrijden weer op te bouwen na de bevalling.
Een van de grootste veranderingen in de wetenschappelijke inzichten van de afgelopen jaren is de waardering voor krachttraining tijdens de zwangerschap.
Waar vroeger vooral voorzichtigheid werd geadviseerd, blijkt uit steeds meer onderzoek dat goed uitgevoerde krachttraining veilig is voor de meeste zwangere vrouwen. Sterker nog: krachttraining kan juist helpen om de veranderende belasting van het lichaam beter op te vangen.
Voor ruiters is dat extra interessant. Paardrijden vraagt veel van de spieren rondom de romp, heupen en benen. Door deze spiergroepen ook naast het rijden te trainen, kun je je lichaam ondersteunen tijdens de zwangerschap.
Een veelgestelde vraag is hoeveel gewicht je nog mag gebruiken. Het antwoord is minder ingewikkeld dan veel mensen denken. Er bestaat geen vast maximumgewicht dat voor iedere zwangere vrouw geldt. Veel belangrijker is dat je de oefeningen technisch goed kunt uitvoeren en de belasting past bij jouw ervaring, conditie en zwangerschap.
Een praktische richtlijn is dat je een oefening uitvoert met een gewicht waarbij je nog enkele herhalingen over zou hebben wanneer je stopt. Het is niet de bedoeling om tot volledige uitputting te trainen of persoonlijke records na te jagen.
Kwaliteit gaat tijdens de zwangerschap boven maximale belasting.
Tijdens krachttraining is het verstandig om langdurig persen of het vasthouden van de adem zoveel mogelijk te vermijden. Deze techniek (ook wel de Valsalva-manoeuvre genoemd) zorgt voor een flinke drukverhoging in de buikholte.
Door tijdens een oefening rustig uit te ademen wanneer je kracht levert en in te ademen tijdens de teruggaande beweging, houd je de belasting beter onder controle.
Bij sporten tijdens de zwangerschap wordt vaak gesproken over de bekkenbodem. Dat is niet voor niets. De bekkenbodem ondersteunt de organen in het bekken en krijgt tijdens de zwangerschap steeds meer belasting te verwerken. Een gezonde bekkenbodem moet niet alleen goed kunnen aanspannen, maar ook goed kunnen ontspannen.
Ervaar je urineverlies, een zwaar gevoel in het bekken, pijnklachten of twijfel je over bepaalde oefeningen? Dan is het verstandig om begeleiding te zoeken bij een bekkenfysiotherapeut of een andere zorgprofessional met kennis van zwangerschap én (bij voorkeur) de fysieke belasting van de paardensport.
Misschien heb je weleens gehoord dat zwangere vrouwen hun hartslag onder een bepaalde grens moeten houden. Dat advies werd jarenlang gegeven, maar de wetenschap kijkt daar inmiddels anders naar.
Tijdens de zwangerschap verandert je hartslag namelijk van nature. Je rusthartslag stijgt, je hart pompt meer bloed rond en de reactie op inspanning verschilt sterk van vrouw tot vrouw. Daardoor zegt een vaste hartslaggrens lang niet altijd iets over hoe zwaar een training werkelijk is.
Internationale richtlijnen adviseren daarom steeds vaker om niet alleen naar je hartslag te kijken, maar vooral naar hoe zwaar de inspanning voor jou voelt.
Een eenvoudige manier om de intensiteit van je training te beoordelen is de zogenaamde praattest.
Kun je tijdens het sporten nog een normaal gesprek voeren zonder naar adem te happen? Dan train je voor de meeste zwangere vrouwen op een passende intensiteit.
Dat betekent overigens niet dat je helemaal niet meer intensief mag bewegen. Vrouwen die vóór hun zwangerschap al regelmatig sportten, kunnen vaak – in overleg met hun zorgverlener – een hoger trainingsniveau aanhouden dan iemand die pas tijdens de zwangerschap begint met sporten.
Geen enkele hartslagmeter kent jouw lichaam zo goed als jijzelf!
Voel je je duizelig, word je misselijk, krijg je pijn op de borst of merk je dat een training niet goed voelt? Stop dan met de activiteit en neem bij aanhoudende klachten contact op met je verloskundige of arts.
Je lichaam geeft vaak eerder signalen dan een sporthorloge.
De huidige inzichten zijn eigenlijk heel positief. Bewegen tijdens de zwangerschap wordt juist gestimuleerd en ook krachttraining krijgt een steeds belangrijkere plaats binnen een gezonde zwangerschap.
Voor ruiters betekent dat dat er veel mogelijkheden zijn om fit en sterk te blijven. Naast het paardrijden kunnen wandelen, fietsen, zwemmen en krachttraining een waardevolle aanvulling zijn. Toch blijft er één vraag over die iedere zwangere amazone vroeg of laat bezighoudt:
Kun je tijdens de zwangerschap veilig blijven paardrijden?
Om die vraag goed te beantwoorden, moeten we eerst kijken naar wat de wetenschap precies zegt over paardrijden, het risico op vallen en waarom een persoonlijke afweging daarbij zo belangrijk is.
Het is waarschijnlijk de meest gestelde vraag onder zwangere ruiters: kan ik blijven paardrijden?
Wie online op zoek gaat naar een antwoord, ziet vaak vooral waarschuwingen. Dat is begrijpelijk, want vrijwel alle internationale richtlijnen noemen paardrijden als een sport met een verhoogd risico op een val. Toch is het belangrijk om te begrijpen wat daar precies mee bedoeld wordt.
De huidige wetenschappelijke inzichten laten namelijk zien dat het niet zozeer de beweging van het paard is die een risico vormt voor de zwangerschap. De reden dat paardrijden wordt genoemd, is vooral het risico op een onverwachte val of een harde impact.
Dat lijkt misschien een klein verschil, maar het maakt de afweging een stuk genuanceerder.
Een gezonde zwangerschap wordt goed beschermd. De baby ligt veilig in de baarmoeder, omgeven door vruchtwater en beschermd door de baarmoederwand. Er is op dit moment geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat de normale bewegingen tijdens het paardrijden schadelijk zijn voor de ontwikkeling van de baby.
De reden dat paardrijden in internationale richtlijnen wordt afgeraden, heeft vrijwel volledig te maken met het feit dat een paard een levend dier is. Hoe betrouwbaar een paard ook is, het kan altijd onverwacht schrikken, struikelen, bokken of opzij springen.
Een val tijdens de zwangerschap kan leiden tot ernstig letsel bij de moeder en in sommige gevallen ook complicaties veroorzaken voor de zwangerschap, zoals een placenta-abruptie (het voortijdig loslaten van de placenta). Hoewel dit gelukkig zeldzaam is, zijn de mogelijke gevolgen ernstig genoeg om het valrisico serieus te nemen. Daarom plaatsen internationale organisaties paardrijden in dezelfde categorie als andere sporten waarbij een onverwachte val mogelijk is, zoals skiën, snowboarden of contactsporten.
Juist binnen de paardensport weten we dat niet iedere situatie met elkaar te vergelijken is.
Er bestaat een groot verschil tussen:
Iedere combinatie van ruiter, paard en omgeving brengt een ander risicoprofiel met zich mee.
Daar zit tegelijkertijd ook de uitdaging. Wetenschappelijk onderzoek kan deze verschillen nauwelijks meenemen. Er zijn simpelweg te weinig studies die specifiek naar paardrijden tijdens de zwangerschap hebben gekeken. Dat betekent dat richtlijnen noodgedwongen algemeen blijven. Voor de individuele ruiter is die situatie vaak minder zwart-wit.
Ervaring speelt waarschijnlijk een belangrijke rol in de risicoafweging.
Een beginnende ruiter heeft doorgaans een grotere kans om te vallen dan iemand die al tientallen jaren rijdt. Tegelijkertijd geldt ook dat veel ervaren ruiters juist jonge paarden opleiden, wedstrijden rijden of uitdagendere situaties opzoeken.
Ervaring alleen bepaalt het risico dus niet. Ook het karakter van het paard, de trainingssituatie, de omgeving en het doel van de rit spelen een belangrijke rol.
Juist daarom is het verstandig om jezelf regelmatig de vraag te stellen: “Hoe groot is de kans dat ik vandaag onverwacht op de grond terechtkom?” Dat is misschien een eerlijkere vraag dan: “Mag ik nog paardrijden?”
Tijdens de zwangerschap verandert niet alleen je lichaam. Veel vrouwen merken ook dat hun gevoel verandert. Waar je normaal zonder nadenken opstapt, merk je misschien ineens dat je je bewuster bent van mogelijke risico’s. Dat is heel begrijpelijk.
Sommige vrouwen kiezen er daarom al vroeg in de zwangerschap voor om tijdelijk te stoppen met rijden. Anderen voelen zich nog lange tijd comfortabel in het zadel. Wanneer je al vroeg last krijgt van bekkenklachten of flinke misselijkheid ervaart bijvoorbeeld, dan zul je eerder stoppen dan iemand die zich fit blijft voelen. Geen van beide keuzes is goed of fout. Het belangrijkste is dat je een beslissing neemt waar jij achter staat, gebaseerd op goede informatie en passend bij jouw situatie.
Een vraag die onze (zorg-)professionals regelmatig krijgen is:
“Tot hoeveel weken zwangerschap mag je paardrijden?”
Daar bestaat geen wetenschappelijk onderbouwd antwoord op. Er is geen zwangerschapsweek waarop iedere vrouw zou moeten stoppen. In de praktijk zien we dat veel ruiters hun keuze laten afhangen van verschillende factoren, zoals:
Voor de één betekent dat stoppen rond twaalf weken zwangerschap. Voor een ander voelt rijden in het tweede trimester nog prettig. En weer een ander kiest er bewust voor om direct na een positieve zwangerschapstest te stoppen. Dat zijn allemaal persoonlijke keuzes.
Wanneer we denken aan risico’s binnen de paardensport, denken we vaak als eerste aan het rijden zelf. Toch gebeuren ongelukken net zo goed op de grond.
Denk bijvoorbeeld aan:
Ook hierbij geldt dat een trap of een onverwachte beweging ernstige gevolgen kan hebben.
Het kan daarom verstandig zijn om ook deze werkzaamheden opnieuw te beoordelen wanneer je zwanger bent. Een bedrijfsarts kan hierbij ook preventief helpen.
Ongeacht welke sport je beoefent, zijn er situaties waarin het belangrijk is om direct te stoppen met sporten of paardrijden en contact op te nemen met je verloskundige of gynaecoloog.
Denk bijvoorbeeld aan:
Ben je tijdens de zwangerschap gevallen, ook als je je verder goed voelt? Neem dan altijd contact op met je verloskundige of gynaecoloog. Zij kunnen beoordelen of aanvullend onderzoek nodig is.
Tijdens het meest recente congres van Stichting Zorgnetwerk voor Ruiters verzorgde gynaecoloog Friso Delemarre een lezing over sporten tijdens de zwangerschap.
Friso noemt zichzelf met een knipoog onze ‘huisgynaecoloog’, omdat hij de stichting al sinds het begin ondersteunt bij de wetenschappelijke onderbouwing van artikelen, scholingen en andere inhoudelijke ontwikkelingen.
Zijn verhaal sloot mooi aan bij wat de internationale richtlijnen laten zien: bewegen tijdens de zwangerschap heeft veel gezondheidsvoordelen. Tegelijkertijd vraagt iedere sport om een afweging van de mogelijke risico’s. Zoals hij zelf zei tijdens het congres van 2025: “Ik heb in de afgelopen jaren geleerd dat je de vrouwelijk intuitie niet moet negeren”.
Voor paardrijden draait de afweging om al dan niet te stoppen vooral om het risico op een val. Dat maakt het een ander vraagstuk dan bijvoorbeeld wandelen, zwemmen of fietsen, maar het betekent niet dat iedere zwangere ruiter automatisch dezelfde keuze hoeft te maken.
In Nederland groeit de aandacht voor sporten tijdens de zwangerschap gelukkig steeds verder.
Een mooi voorbeeld hiervan is het Netwerk Sport & Gynaecologie, waarin zorgprofessionals samenwerken om de begeleiding van sportende vrouwen verder te verbeteren.
Voor zover wij op het moment van schrijven kunnen nagaan, is er binnen dit netwerk echter geen gynaecoloog met specifieke expertise op het gebied van de paardensport. Dat onderstreept hoe waardevol het is wanneer zorgprofessionals met kennis van zwangerschap samenwerken met professionals die de fysieke én mentale belasting van de paardensport begrijpen.
Uiteindelijk is er namelijk geen standaardantwoord dat voor iedere zwangere ruiter geldt.
Een goede beslissing ontstaat door wetenschappelijke kennis te combineren met de persoonlijke situatie, de medische achtergrond én de specifieke omstandigheden binnen de paardensport. En juist dát is waar goede, persoonsgerichte zorg om draait.
Voor veel ruiters is paardrijden meer dan een sport. Het is ontspanning, een passie en vaak een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven. Wanneer je besluit om tijdelijk niet meer te rijden, kan dat daarom best even wennen zijn.
Gelukkig betekent stoppen met paardrijden niet dat je ook moet stoppen met bewegen. Integendeel: juist in deze periode kun je veel doen om fit en sterk te blijven.
Krachttraining is een waardevolle aanvulling tijdens de zwangerschap en helpt je lichaam om de veranderende belasting beter op te vangen. Daarnaast leg je een goede basis voor het herstel na de bevalling en voor de terugkeer in het zadel.
Kies bij voorkeur voor functionele oefeningen die aansluiten bij de dagelijkse belasting van een ruiter, zoals:
Train altijd met een goede techniek en een belasting die past bij jouw ervaring en zwangerschap. Het doel is niet om sterker te worden dan ooit, maar om je lichaam zo goed mogelijk te ondersteunen.
Wanneer je besluit niet meer te rijden, zijn er gelukkig genoeg andere manieren om je conditie op peil te houden.
Denk bijvoorbeeld aan:
Kies vooral een vorm van bewegen die je leuk vindt. Een activiteit die je met plezier doet, houd je meestal ook makkelijker vol.
Een zwangerschap vraagt veel van je lichaam. Rust nemen is daarom geen teken van zwakte, maar een belangrijk onderdeel van een gezonde leefstijl.
Voldoende slaap, gezonde voeding, ontspanning en herstel zijn minstens zo belangrijk als bewegen.
Merk je dat je erg vermoeid bent? Dan is een rustige wandeling soms waardevoller dan een intensieve training. Goed voor jezelf zorgen is óók trainen.
Misschien is dit wel de belangrijkste boodschap van deze hele blog. Er bestaat geen standaardadvies dat voor iedere zwangere ruiter geldt.
De beslissing om wel of niet te blijven paardrijden hangt af van veel verschillende factoren, zoals:
Laat je daarom niet alleen leiden door ervaringen van anderen. Het verhaal van een stalgenoot, vriendin of bekende op sociale media kan waardevol zijn, maar zegt niets over jouw persoonlijke situatie.
Samen met je verloskundige, gynaecoloog en – wanneer je vragen hebt over trainen of de belasting van de paardensport – een zorgprofessional met kennis van de paardensport kun je een afweging maken die past bij jouw zwangerschap.
Soms is het prettig om samen met een deskundige naar je situatie te kijken.
Bijvoorbeeld wanneer je:
Een zorgprofessional die bekend is met de paardensport begrijpt welke fysieke belasting paardrijden met zich meebrengt. Daardoor kun je advies krijgen dat niet alleen aansluit bij de zwangerschap, maar ook bij jouw sport. Je vindt zulke mensen op de zorgzoeker van ons netwerk.
Heb je vragen over sporten tijdens de zwangerschap? Wil je weten hoe je verantwoord kunt blijven bewegen? Of zoek je begeleiding bij klachten tijdens of na de zwangerschap?
Binnen Stichting Zorgnetwerk voor Ruiters vind je zorgprofessionals die niet alleen deskundig zijn binnen hun eigen vakgebied, maar ook begrijpen wat de paardensport van je lichaam vraagt.
Zo hoef je niet eerst uit te leggen waarom paardrijden belangrijk voor je is. Samen kijk je naar wat er wél mogelijk is.
Bekijk de zorgzoeker op de website van Stichting Zorgnetwerk voor Ruiters en vind een zorgprofessional bij jou in de buurt.
De nieuwste wetenschappelijke inzichten zijn duidelijk: bewegen tijdens de zwangerschap is voor de meeste vrouwen gezond en wordt juist aanbevolen.
Ook krachttraining heeft inmiddels een vaste plaats gekregen binnen de internationale beweegrichtlijnen voor zwangere vrouwen. Daarnaast weten we dat trainen op gevoel en ervaren inspanning vaak beter aansluit bij de zwangerschap dan het strikt volgen van een maximale hartslag.
Voor paardrijden ligt de afweging iets anders.Niet omdat de beweging van het paard schadelijk zou zijn voor de baby, maar omdat paardrijden een sport blijft waarbij een onverwachte val nooit volledig uit te sluiten is. Juist dát is de reden dat internationale richtlijnen deze sport noemen als activiteit met een verhoogd risico.
Dat betekent niet dat er één juist antwoord bestaat op de vraag of je tijdens de zwangerschap kunt blijven paardrijden. De beste keuze is de keuze die past bij jouw gezondheid, jouw zwangerschap, jouw paard én jouw eigen gevoel. Door wetenschappelijke kennis te combineren met persoonlijk advies kun je een weloverwogen beslissing nemen die bij jou past.
Ben je benieuwd naar meer informatie over gezondheid en paardensport? Op onze website vind je ook (andere) blogs over onderwerpen zoals:
Zo blijf je op de hoogte van de nieuwste wetenschappelijke inzichten én praktische adviezen voor ruiters.
Er is geen algemeen antwoord dat voor iedere zwangere vrouw geldt. Internationale richtlijnen beschouwen paardrijden als een sport met een verhoogd valrisico. Samen met je zorgverlener kun je bespreken welke keuze past bij jouw situatie.
Daar is op dit moment geen overtuigend wetenschappelijk bewijs voor. De reden dat paardrijden wordt afgeraden in internationale richtlijnen heeft vooral te maken met het risico op een val of een harde impact.
Ja. Voor de meeste gezonde zwangere vrouwen wordt krachttraining juist aanbevolen, mits de oefeningen op een verantwoorde manier worden uitgevoerd en passen bij de zwangerschap.
De nieuwste richtlijnen leggen minder nadruk op vaste hartslaggrenzen. Trainen op ervaren inspanning en de praattest sluiten beter aan bij de huidige wetenschappelijke inzichten.
Neem altijd contact op met je verloskundige of gynaecoloog bij klachten zoals vaginaal bloedverlies, vruchtwaterverlies, hevige buikpijn, pijn op de borst, flauwvallen of wanneer je tijdens de zwangerschap bent gevallen.
American College of Obstetricians and Gynecologists. Physical Activity and Exercise During Pregnancy and the Postpartum Period. Committee Opinion No. 804, herbevestigd 2023.
Canadian Society for Exercise Physiology (CSEP). Canadian Guideline for Physical Activity throughout Pregnancy.
International Olympic Committee. IOC Consensus Statement on Physical Activity and Exercise During Pregnancy.
Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG).
Netwerk Sport & Gynaecologie.
Lezing van gynaecoloog Friso Delemarre tijdens het congres van Stichting Zorgnetwerk voor Ruiters over sporten tijdens de zwangerschap.
