Wie aan paardrijden denkt, denkt al snel aan het paard. Aan training, verzorging, voeding, zadel en hoefverzorging. Maar er is nog een belangrijke helft van de combinatie die soms wat minder aandacht krijgt: de ruiter zelf. Want hoe goed je paard ook getraind is, uiteindelijk moet jij als ruiter kunnen bewegen, reageren, je balans bewaren en de beweging van je paard volgen. Dat vraagt meer van je lichaam dan misschien op het eerste gezicht lijkt.
Dat is precies het soort vraagstuk waar de Belgische kinesist Philippe Minguet zich mee bezighoudt.
Wat deze man voor de paardensport vooral interessant maakt is dat Philippe zich sterk heeft verdiept in ruiterbiomechanica, houding, zit en ruiterfitheid. Hij is betrokken geweest bij wetenschappelijk onderzoek naar het bewegen en functioneren van ruiters en verzorgt onder andere onderwijs over anatomie, ruiterfitheid en ruiterbiomechanica. Binnen het ZorgNetwerk Voor Ruiters is al diverse malen gezicht geweest van de opleiding Ruiter Revalidatie [link opleiding ruiter revalidatie evenement 31-10-2026]. Zijn kijk op de paardensport levert interessante inzichten op. Niet alleen voor mensen die fanatiek wedstrijden rijden, maar ook voor de recreatieruiter, de paardenverzorger en iedereen die regelmatig een stal uitmest.
Een van de belangrijkste uitgangspunten in het werk van Philippe Minguet is eigenlijk heel logisch: als je paardrijdt, gebruik je je lichaam. Toch wordt de lichamelijke belasting van paardrijden nog regelmatig onderschat. Het paard doet immers het meeste werk, zo lijkt het.
Maar kijk eens wat er tijdens een rit allemaal van een ruiter wordt gevraagd. Je moet je evenwicht bewaren terwijl het paard onder je beweegt. Je moet onafhankelijk kunnen bewegen met je benen, handen en zit. Je moet veranderingen in beweging kunnen opvangen. Tegelijkertijd geef je subtiele hulpen en probeer je zo min mogelijk de beweging van het paard te verstoren.
Dat vraagt om een combinatie van mobiliteit, kracht, stabiliteit, coördinatie, reactiesnelheid en lichaamsbewustzijn. In de opleiding Ruiter Revalidatie van het ZNVR wordt dit samengevat vanuit de ruiterbiomechanica: paardrijden vraagt onder andere om voldoende lenigheid, functionele spanning, balans, fijne motoriek, reactiesnelheid en coördinatie. Daarmee wordt een belangrijk onderscheid zichtbaar.
Een goede ruiter is niet per definitie iemand met veel spierkracht. Het gaat er vooral om dat je je lichaam goed kunt gebruiken.
Wie de naam Philippe Minguet opzoekt, komt onder andere uit bij onderzoek naar rugpijn bij ruiters en naar de relatie tussen ruitervaardigheid, houding, fysieke mogelijkheden en beweging. Het kan ook zijn dat je zijn naam voorbij hebt horen komen vanwege zijn rol bij de Belgische variant van ‘Wie is de Mol’, waarbij hij eerder is gestopt met ‘mollen’ wegens gewetensbezwaren.
Een van de onderzoeken waaraan hij meewerkte, keek specifiek naar de sport-specifieke en functionele kenmerken van lage rugpijn bij paardrijders. In het onderzoek werden professionele en amateur-ruiters met elkaar vergeleken. De onderzoekers benadrukken dat er nog geen gestandaardiseerde screening of interventie bestaat die specifiek ontwikkeld is voor rugpijn bij ruiters.
Dat is interessant, want rugklachten zijn voor veel ruiters herkenbaar. En het roept meteen een andere vraag op: als een ruiter rugpijn heeft, moeten we dan alleen naar de rug kijken? Het antwoord is meestal ingewikkelder.
Paardrijden is immers geen statische activiteit. De ruiter beweegt mee met het paard, reageert op veranderingen en gebruikt verschillende lichaamsdelen tegelijkertijd. Een klacht kan daardoor niet los worden gezien van de manier waarop iemand beweegt, traint en zijn of haar lichaam belast.
Dat betekent niet dat iedere rugklacht door het paardrijden komt. Wel betekent het dat een goede beoordeling van een ruiter verder kan gaan dan alleen de plek waar iemand (spier-)pijn voelt.
Een ander onderzoek waaraan Philippe Minguet meewerkte, keek naar ruiterbiomechanica en fysieke eigenschappen van dressuurruiters met verschillende ervaringsniveaus. De onderzoekers gebruikten onder andere een rijsimulator en fysiotherapeutische screening.
Een opvallende bevinding was dat ervaren ruiters tijdens de gesimuleerde middengalop minder variatie hadden in de kracht waarmee zij de teugels vasthielden. Ook waren er verschillen in de positie van de schouders. De onderzoekers concludeerden dat een stabiel teugelcontact en een dynamisch stabiele houding belangrijke kenmerken van goed ruiterschap kunnen zijn.
Voor de dagelijkse praktijk is dat een mooie les. Het gaat niet simpelweg om: “Zit ik rechtop?”Een ruiter moet namelijk stabiel én beweeglijk zijn.
Te veel spanning kan ervoor zorgen dat je de beweging van het paard blokkeert. Te weinig stabiliteit kan ervoor zorgen dat je jezelf moeilijk kunt organiseren. En wanneer een ruiter ergens compenseert, kan dat gevolgen hebben voor de manier waarop de hulpen worden gegeven. Daarmee raakt ruiterbiomechanica direct aan het paardrijden zelf.
Misschien nog interessanter: deze manier van kijken naar bewegen is niet alleen relevant voor ruiters. Iedereen die met paarden werkt, gebruikt zijn lichaam.
Een stal uitmesten, een kruiwagen duwen, hooi tillen, een paard binnenhalen, een deken opleggen, een voerzak verplaatsen of een stalmat schoonmaken: het zijn allemaal fysieke activiteiten.
Daarbij komt dat deze werkzaamheden vaak worden herhaald. Eén keer een zware kruiwagen optillen is iets anders dan iedere dag meerdere stallen uitmesten. Het lichaam krijgt te maken met herhaling, belasting en soms onhandige houdingen.
Ook daar is het verstandig om niet alleen te kijken naar hoeveel kracht iemand heeft. De manier waarop je beweegt, hoe je je belasting verdeelt, hoe vaak je een beweging herhaalt en hoeveel herstel je krijgt, spelen allemaal een rol. Je hoeft dus geen ruiter te zijn om iets aan de principes van een gezonde ruitertraining te hebben.
Hier komt een belangrijk verschil tussen professionals naar voren.
De beroepen en opleidingen zijn dus niet hetzelfde. Juist daarom is samenwerking zo waardevol. Een ruiter met een blessure heeft misschien eerst een fysiotherapeut of oefentherapeut nodig. Wanneer de klachten voldoende hersteld zijn, kan een ruitervitaal coach helpen om de fysieke mogelijkheden verder op te bouwen. En wanneer iemand weer wil gaan rijden, is de vertaalslag naar de specifieke eisen van de paardensport belangrijk.
Dat is ook de reden waarom het ZorgNetwerk Voor Ruiters verschillende disciplines bij elkaar brengt.
De titel ruitervitaal coach is in Nederland niet beschermd. Daardoor kan iemand zichzelf zo noemen zonder dat daar automatisch een specifieke opleiding of kwaliteitsnorm aan verbonden is. Ook termen als ruitercoach en ruiterfitheidscoach geven op zichzelf geen garantie over de gevolgde opleiding.
Het ZNVR probeert daarom inzichtelijk te maken welke scholing en ervaring professionals hebben. En juist daarin speelt Philippe Minguet een belangrijke rol.
Voor mensen die op de zorgzoeker van het ZNVR willen staan, gelden eisen. Zo moeten ruitervitaal coaches beschikken over een gedegen opleiding in trainingsleer en/of coaching, een verdiepende opleiding gericht op revalidatie van ruiters, affiniteit hebben met de paardensport en bereid zijn samen te werken met andere disciplines.
Sinds 2023 is bovendien een basisopleiding verplicht gesteld voor mensen die via de zorgzoeker van het ZNVR gevonden willen worden. Die opleiding is bedoeld voor onder andere ruitervitaal coaches, fysiotherapeuten en oefentherapeuten.
Dat betekent dat aansluiting bij het ZNVR niet alleen een kwestie is van jezelf aanmelden en een profiel laten plaatsen.
De scholingen die wij als basisopleiding aanbieden zijn aantoonbaar kwalitatief sterk (geaccrediteerd voor fysiotherapeuten bijvoorbeeld) en onderdeel van de kwaliteitsbewaking van het netwerk.
Philippe is meerdere keren betrokken geweest bij de basisopleiding ‘Ruiter Revalidatie‘ van het ZNVR en brengt daarin zijn kennis over anatomie, biomechanica, beweging en ruiterfitheid in.
De opleiding Ruiter Revalidatie gaat nadrukkelijk verder dan alleen de vraag hoe je een ruiter met een klacht behandelt. Deelnemers leren onder andere kijken naar de anatomie en het lichaamsgebruik van de ruiter, ruiterbiomechanica, veelvoorkomende problematiek en het integreren van specifieke ruiteroefeningen in revalidatie en blessurepreventie.
Dat sluit mooi aan bij de onderzoeken waaraan Philippe heeft meegewerkt. De wetenschappelijke wereld en de praktijk op stal staan namelijk helemaal niet zo ver van elkaar af.
Een onderzoek naar teugelcontact kan je aan het denken zetten over stabiliteit en coördinatie. Onderzoek naar rugpijn kan helpen om klachten bij ruiters beter te begrijpen. En kennis over biomechanica kan uiteindelijk leiden tot betere keuzes in training en begeleiding.
Een van de mooiste gedachten uit de opleiding Ruiter Revalidatie is de uitspraak van Philippe Minguet:
“Als je aan je paard werkt wordt je paard beter, als je aan jezelf werkt wordt elk paard beter.”
Daar zit eigenlijk de kern in. Een paard kan nog zo goed getraind zijn, maar de ruiter maakt onderdeel uit van het systeem. De manier waarop je beweegt, spanning vasthoudt, balans zoekt en hulpen geeft, heeft invloed op de samenwerking.
En andersom kan het paard ook informatie geven over de ruiter. Misschien merk je dat je paard op de ene hand anders aanvoelt dan op de andere. Misschien lukt een bepaalde oefening links wel en rechts niet. Misschien krijg je na het rijden steeds op dezelfde plek pijn. Of misschien merk je tijdens het uitmesten dat je steeds dezelfde beweging maakt en daar last van krijgt.
Dat zijn geen signalen om zomaar te negeren. Ze kunnen aanleiding zijn om beter naar je eigen lichaam en bewegingspatroon te kijken. Niet om van iedere ruiter een topsporter te maken, maar om ervoor te zorgen dat je zo lang mogelijk met plezier, gezond en met vertrouwen met paarden kunt blijven werken.
Mensen zoals Philippe Minguet laten zien dat er steeds meer aandacht komt voor de ruiter als sporter en voor de complexe interactie tussen lichaam, beweging en paard. Maar wetenschappelijke kennis krijgt pas echt waarde wanneer je haar kunt vertalen naar de praktijk.
Dat is precies waarom binnen het ZNVR verschillende disciplines samenwerken. Een fysiotherapeut, oefentherapeut en ruitervitaal coach hebben ieder hun eigen deskundigheid. Door die kennis te combineren en elkaar te weten vinden, ontstaat er een completer beeld van de ruiter.
Of je nu recreatief rijdt, wedstrijden rijdt, vooral op stal staat of iedere week een flink aantal stallen uitmest: je lichaam is een belangrijk onderdeel van je paardenwerk.
Goed voor je paard zorgen begint daarom misschien wel met een vraag die we soms vergeten te stellen:
Hoe goed zorg jij eigenlijk voor jezelf?
Wil je meer weten over hoe professionals vanuit fysiotherapie, oefentherapie en ruitervitaliteit naar de ruiter kijken? Of wil je weten welke scholing nodig is om als professional bij het ZorgNetwerk Voor Ruiters aan te sluiten?
Lees dan verder over de opleiding Ruiter Revalidatie van het ZNVR. Daar komen ruiterbiomechanica, anatomie, beweging, training, revalidatie en blessurepreventie samen – met als doel één ding: de ruiter beter leren begrijpen.
